OŚWIADCZENIE

           Oświadczenie

            Jako nauczyciele akademiccy i klinicyści, odpowiedzialni za jakość kształcenia medycznego oraz standardy opieki nad pacjentami, obserwujemy dynamiczny wzrost rozpoznawalności ADHD w populacji polskiej. Odnotowujemy zwiększoną świadomość społeczną tego zaburzenia, jednocześnie nie bagatelizujemy coraz liczniejszych głosów klinicystów i doniesień naukowców o jego nadrozpoznawalności. Wyrażamy troskę o zachowanie najwyższych standardów diagnostycznych i terapeutycznych.

          Zwracamy uwagę, że objawy zaburzeń uwagi, nadruchliwości i impulsywności są niespecyficzne i mogą występować w przebiegu wielu zaburzeń psychicznych i somatycznych (zaburzenia lękowe, afektywne, ADHD, spektrum autyzmu, PTSD, zaburzenia snu, zaburzenia endokrynologiczne, uzależnienie od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych oraz inne). Dlatego rzetelna, pogłębiona diagnostyka różnicowa jest kluczowa. Podkreślamy, że:

• Rozpoznanie ADHD powinno być stawiane ściśle zgodnie z uznanymi kryteriami diagnostycznymi (ICD lub DSM) przez osobę z wykształceniem medycznym (psychiatra, psycholog kliniczny) oraz odpowiednim doświadczeniem, i uwzględniać diagnostykę różnicową.

• Decyzja o farmakoterapii musi być poprzedzona dokładną oceną kliniczną, uwzględniającą obraz kliniczny, stopień nasilenia oraz współwystępujące zaburzenia.

• Leki stymulujące pozostają lekami pierwszego rzutu w wielu przypadkach ADHD, jednak zawsze wymagają indywidualnego rozważenia korzyści i ryzyka.

• Dostępne są również leki niestymulujące, których wybór może być uzasadniony klinicznie i zwiększać bezpieczeństwo leczenia.

• U części pacjentów, szczególnie z łagodnym przebiegiem, psychoterapię ADHD należy traktować jako leczenie pierwszego wyboru lub kluczowy element terapii skojarzonej.

• Włączenie leczenia lekami stymulującymi u osób z mylnie rozpoznanym ADHD może prowadzić do istotnego pogorszenia stanu psychicznego pacjenta: nasilenia objawów lękowych, zaburzeń snu, pogorszenia regulacji emocji i kontroli zachowania oraz potencjalnych powikłań somatycznych.

• U osób z ADHD leki stymulujące nie wykazują istotnego potencjału uzależniającego, jednak nadal istnieje ryzyko ich stosowania niezgodnie z zaleceniami lekarskimi lub w celach pozamedycznych. Ryzyko to dotyczy szczególnie osób ze współistniejącymi zaburzeniami nastroju oraz zaburzeniami używania substancji psychoaktywnych. Obserwujemy również niepokojące zjawisko używania leków psychostymulujących rekreacyjnie przez osoby bez objawów ADHD, między innymi ze względu na ich działanie euforyzujące. Z tego względu decyzja o rozpoczęciu leczenia lekami stymulującymi u osób ze współistniejącymi zaburzeniami, zwłaszcza z uzależnieniem, powinna być dokładnie rozważona i poprzedzona rzetelną oceną ryzyka. 

• Jesteśmy przekonani, iż leki psychostymulujące w leczeniu ADHD powinny być przepisywane wyłącznie w zakresie dawek terapeutycznych, wymienionych w Charakterystykach Produktu Leczniczego i nie należy ich stosować w bardzo wysokich dawkach, co niekiedy ma miejsce w praktyce w naszym kraju. 

        Apelujemy do lekarzy, psychologów, psychoterapeutów i mediów o odpowiedzialne i ostrożne formułowanie przekazu na temat ADHD, unikanie zarówno nadmiernej medykalizacji, jak i bagatelizowania problemów zaburzenia.

         Wzywamy do ścisłego przestrzegania aktualnych rekomendacji towarzystw naukowych odnośnie rozpoznawania i leczenia ADHD (m.in. Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Sekcji Psychiatrii Dzieci i Młodzieży PTP, APA, AACAP, NICE).

1. Kazda L, Bell K, Thomas R, McGeechan K, Sims R, Barratt A. Overdiagnosis of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder in Children and Adolescents: A Systematic Scoping Review. JAMA Netw Open. 2021 Apr 1;4(4):e215335. 
   https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2021.5335

2. Gondek TM, Stramecki F, Cieśla M, et al. Assessment and management of adults with ADHD. Guidelines of the Specialty Training Section of the Polish Psychiatric Association and a coalition of organizations for people with ADHD – update, 2025. 
   Psychiatria Spersonalizowana / Personalized Psychiatry. 2025;4(1):80-115. https://doi.org/10.5114/psychs.2025.154273

3. National Institute for Health and Care Excellence. (2019). Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management (NICE Guideline NG87). https://www.nice.org.uk/guidance/ng87

4. U.S. Food and Drug Administration. (2023, 11 maja). FDA updating warnings to improve safe use of prescription stimulants used to treat ADHD and other conditions. FDA Drug Safety Communication. https://www.fda.gov/drugs/drug-safety-communications/fda-updating-warnings-improve-safe-use-prescription-stimulants-used-treat-adhd-and-other-conditions

5. Forrest, J., Chen, W., & Jagadheesan, K. (2025). Misuse and diversion of stimulant medications prescribed for the treatment of ADHD: a systematic review. Frontiers in Psychiatry, 16, 1612785. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2025.1612785

Prof. dr hab. n. med., specjalista psychiatra Marcin Wojnar

Prof. dr hab. n. med., psychofarmakolog Przemysław Bieńkowski

Prof. dr hab. n. med., specjalista psychiatra Andrzej Jakubczyk

Prof. dr hab. n. med., specjalista psychiatra Anna Klimkiewicz

Prof. dr hab. n. med., specjalista psychiatra Tadeusz Nasierowski

Dr hab. n. med., specjalista psychiatra Sylwia Fudalej

Dr hab. n. med., specjalista psychiatra Maciej Kopera

Dr hab. n. med., specjalista psychiatra Dorota Wołyńczyk-Gmaj

Dr n. med., specjalista psychiatra Marta Demkow-Jania

Dr n. med., specjalista psychiatra Ewa Drozdowicz-Jastrzębska

Dr n. med., specjalista psychiatra Bartłomiej Gmaj

Dr n. med., specjalista psychiatra Piotr Januszko

Dr n. med., specjalista psychiatra Aleksandra Krasowska

Dr n. med., specjalista psychiatra Anna Justyna Piotrowska

Dr n. med., specjalista psychiatra Tadeusz Piotrowski

Dr n. med., specjalista psychiatra Małgorzata Rydzewska

Dr n.med., specjalista psychiatra Anna Wnorowska

Dr n. med., specjalista psychiatra Justyna Zaorska

Lek. specjalista psychiatra Krzysztof Bogusz

Lek. Arkadiusz Jaworski

Lek. Adam Krzosek

Lek. Anna Kalina Winogradow